Dojrzewanie dziewczyn

Kiedy dziewczyna zbliża się do okresu dojrze­wania, hormony pochodzące z jajników również wywierają wpływ na jej wygląd. Podobnie jak chłopiec stwierdza, że pod pachami pojawiają się włosy. Zaczynają one rosnąć również w okolicy łonowej, jednak układ uwłosienia w tej okolicy jest nieco inny niż u chłopca. Zajmuje ono bowiem powierzchnię w kształcie trójkąta skierowanego podstawą do góry. Włosy na rękach i nogach stają się grubsze. Czasem, szczególnie u brunetek o śniadej cerze, delikatny puszek pokrywający boczną powierzchnię twarzy i górną wargę staje się bardziej widoczny. Nie oznacza to jednak, że brunetki są mniej kobiece niż blondynki, u których uwłosienie jest mniej widoczne.

Wprawdzie głos dziewcząt ulega również zmia­nom w miarę jak dojrzewają, jednak zmiana ta postępuje mniej gwałtownie niż u chłopców i jest ledwo dostrzegalna. Głos kobiecy staje się pełny i waha się od głębokiego altu do wysokiego sopranu.

W okresie dojrzewania płciowego piersi dziew­czyny się powiększają. Znajdujące się w nich gru­czoły mleczne ulegają rozrostowi. W tym wieku zaczyna nosić biustonosz, oraz wykazuje większe zainteresowanie strojem. U niektórych dziewcząt powiększanie się piersi może wystąpić wcześniej, już w młodszych klasach szkoły średniej, u innych później — w klasach starszych. Zmianom ulegają również w tym okresie inne części ciała dziewczyny. Powiększają się narządy płciowe, zaokrąglają się biodra, nadaje jej to bardziej kobiecy wygląd.

Gruczoły płciowe męskie i kobiece — oprócz wydzielania hormonów, spełniają jeszcze inną czynność. Kiedy chłopiec i dziewczyna stają się dojrzałymi płciowo, gruczoły te wytwarzają męskie i żeńskie komórki płciowe. Te bardzo ważne ko­mórki dają początek nowemu życiu.

Komórki płciowe męskie nazywają się nasien­nymi lub plemnikami. Dojrzałe plemniki zaczynają się wytwarzać po raz pierwszy w okresie dojrze­wania. Są one bardzo małe i wynoszą od 50 do 60 mikronów (tysięcznych milimetra). Można je obejrzeć tylko za pomocą mikroskopu. Pod wielokrotnym powiększeniem plemnik wyglądem swoim przypomina kijankę. Posiada on główkę, zawierającą jądro i długi nitkowaty ogonek — witkę. Jądro jest to maleńki okrągły pęcherzyk znajdujący się w środku tej główki.

Komórka żeńska, zwana jajeczkiem lub ko­mórką jajową, jest znacznie większa od plemnika.

Jakkolwiek komórka ta jest największa ze wszyst­kich pojedynczych komórek ciała ludzkiego, to jednak jest ona mniejsza niż ślad ukłucia szpilką. Jajo ma również w środku jądro. Na zewnątrz otoczone jest ścianką komórkową — błoną.

Wspominaliśmy już o powiększaniu się narządów płciowych, jako o jednym z ważnych objawów rozwoju w okresie dojrzewania. W okresie dzie­ciństwa narządy te są dziesięć razy mniejsze niż w okresie pełnej dojrzałości.

Większa część narządów płciowych żeńskich mieści się wewnątrz ciała. Są to przede wszyst­kim jajniki. Oprócz jajników w skład tych na­rządów wchodzą: pochwa, macica i. jajowody. Ze­wnętrzne narządy płciowe dziewczyny nazywają się sromem. Składają się one z warg sromowych większych i mniejszych oraz łechtaczki. Wargi sromowe większe są to grube fałdy skóry i tkan­ki podskórnej. Pod nimi znajdują się mniejsze i cieńsze fałdy, które nazywają się wargami mniej­szymi. Fałdy te osłaniają dwa otwory naturalne, które znajdują się w tej okolicy. Otwór znajdu­jący się w górnym biegunie sromu jest ujściem cewki moczowej. Poniżej znajduje się otwór pochwy. Pochwa jest to kanał długości około 10 cm biegnący wewnątrz ciała w kierunku ku tyłowi i ku górze. Ściany pochwy zbudowane są z rozciągliwych włó­kien mięśniowych i pokryte są błoną śluzową o nie­równej, pofałdowanej powierzchni.

Górna część pochwy łączy się z macicą — two­rem kształtu gruszkowatego, o grubych ścianach złożonych z elastycznych mięśni. Macica jest miejscem, w którym rozwija się płód. Dzięki elastycz­nym, rozciągliwym ścianom, może ona powięk­szać wielokrotnie swoją objętość w miarę wzrostu płodu. U góry po bokach macicy znajdują się dwa otwory, które prowadzą do jajowodów. Jajo­wody leżą symetrycznie po obu bokach macicy i mają kształt kielicha. Każdy jajowód ma około 12—13 cm długości i częściowo okręca się do­okoła jajnika. W każdym jajowodzie znajduje się wąski przewód, którego ściana jest pokryta rzęskami.

Jajniki są to dwa drobne owalne twory o wy­miarach: od 2,5 do 5 cm długości, około 2,5 cm szerokości i od 0,7 do 1,5 cm grubości. Umiejsco­wione po prawej i lewej stronie macicy spełniają one analogiczną czynność u kobiety jak jądra u mężczyzny — to znaczy wytwarzają komórki płciowe i hormony. W obrębie jajników znajdują się liczne, małe okrągłe pęcherzyki, które zawie­rają niedojrzałe komórki jajowe. Kiedy dziew­czyna osiągnie okres dojrzałości — jeden z tych pęcherzyków powiększa się i wypełnia płynem, następnie ścianka pęcherzyka pęka, a dojrzałe jajo uwalnia się i zostaje wydalone na zewnątrz. Proces ten nazywa się owulacją albo jajeczkowaniem i odbywa się zwykle raz na miesiąc. Jajniki wytwarzają komórkę jajową na zmianę (raz pra­wy, raz lewy). Mimo że jajniki zawierają tysiące takich komórek, to jednak przeciętnie w czasie życia kobiety dojrzewa ich tylko od trzystu do czterystu. Po opuszczeniu jajnika komórka jajowa przez krótki czas przebywa w jamie brzusznej, w pobliżu rozszerzonych ujść jajowodów. Przy pomocy delikatnego, strzępiastego ujścia brzegów jajowodu zostaje ona porwana i wciągnięta do jego wnętrza. Następnie faliste ruchy tkanek po­krywających wnętrze jajowodu, a zwłaszcza skur­cze jego mięśni, przesuwają jajo w kierunku ma­cicy. Droga ta trwa kilka dni.

W tym czasie dopływ krwi do macicy jest więk­szy, a to na wypadek, gdyby zaszła potrzeba do­starczenia pomieszczenia i pokarmu dla płodu. Jeżeli nastąpi zapłodnienie, co oznacza, że plemnik połączył się z jajem — rozpoczyna się wówczas rozwój nowej istoty ludzkiej. Jeżeli jednak jajo nie napotka plemnika, wówczas do zapłodnienia nie dochodzi. Jajeczko rozpada się, a ustrój nie potrzebuje już więcej przygotowanego podłoża dla jego zagnieżdżenia się. Zgrubiała warstwa śluzów­ki wyścielającej wnętrze macicy oddziela się i ra­zem z pewną ilością krwi jest wydalana przez po­chwę. Ten odpływ krwi i łuszczących się tkanek nazywa się miesiączkowaniem lub menstruacją i trwa zwykle od 2 do 7 dni. Wyraz menstruacja pochodzi od łacińskiego słowa mensis — co znaczy miesiąc ‚i jest określeniem tego procesu zachodzą­cego w odstępach miesięcznych.

Jak już wiadomo, proces owulacji (jajeczkowania) odbywa się również w odstępach miesięcznych i trwa mniej więcej 2 tygodnie po miesiączkowa­niu. Owulacja i miesiączkowanie oznaczają dwa różne zjawiska. Podczas owulacji jajo opuszcza jajnik i wędruje poprzez jajowód do macicy. Je­żeli nie zostanie ono zapłodnione, następuje mie­siączkowanie — macica pozbywa się nadmiernej warstwy śluzówki i krwi. Po miesiączkowaniu macica znów rozpoczyna przygotowywać podłoże dla przyjęcia jaja; nowe jajo uwalnia się z jajnika i cały cykl się powtarza. Proces ten przerywa się tylko wówczas, kiedy jajo zostaje zapłodnione i zagnieżdżone w macicy. Stan taki nazywamy ciążą.