Męskie gruczoły płciowe

U mężczyzny gruczoły płciowe, czyli jądra, są umieszczone w mosznie — luźnym woreczku skór­nym, który znajduje się tuż poza prąciem. Umiej­scowienie jąder poza obrębem ciała jest uzasadnio­ne tym, że nagromadzone w nich komórki nasien­ne wymagają niższej temperatury niż temperatura ciała. Lewe jądro zwykle znajduje się nieco niżej niż prawe. Kiedy jest ciepło, jądra obniżają się nieco, aby uchronić komórki nasienne przed nad­miernym ciepłem ciała. Natomiast kiedy jest zim­no, mięśnie znajdujące się w ścianach moszny kur­czą się i podciągają jądra bliżej ciała.

U większości chłopców oba jądra schodzą do woreczka mosznowego mniej więcej w momencie urodzenia. Czasem jednak się zdarza, że jedno ją­dro nie zstępuje do woreczka i pozostaje w obrębie ciała. W tych przypadkach wskazane jest zasięg­nięcie porady lekarskiej. Gdyby oba jądra pozo­stały wewnątrz ciała — powstałaby wówczas sy­tuacja niekorzystna dla komórek nasiennych (plem­ników).

Oznaczałoby to, że chłopiec w przyszłości stanie się bezpłodny — czyli nie będzie mógł zostać ojcem.

Jądra są kształtu jajowatego i mają około czte­rech i pół centymetra długości i około dwóch i pół centymetra grubości. Każde jądro składa się z dwustu lub trzystu małych „zrazików”. Każdy z nich jest wypełniony nitkowatymi, ściśle przy­legającymi do siebie zwojami kanalików. Są to tak zwane kanaliki nasienne, w których wytwarzają się plemniki. Jedno jądro zawiera około ośmiuset kana­lików, z których każdy jest długości około 60 cm.

Poza obrębem jądra znajduje się miejsce, w któ­rym gromadzą się plemniki. Nazywa się ono na­jądrzem i znajduje się również w mosznie. Wy­gląda jak splot drobnych kanalików. Miliony ko­mórek nasiennych po wytworzeniu się w obrębie jądra zbiera się w tym miejscu. Po otrzymaniu od­powiednich bodźców ze strony układu nerwowego plemniki zostają stąd wyrzucone na zewnątrz.

Od najądrza odchodzi nasieniowód, czyli prze­wód, długości około czterdziestu centymetrów. Każ­de jądro posiada swój własny przewód nasienny, który wnika do dolnej części jamy brzusznej i prze­biega pod pęcherzem. Tam oba przewody łączą się z sobą i uchodzą do wspólnego kanału, który prze­biega przez prącie (cewka moczowa) i wyprowadza nasienie na zewnątrz.

Jakkolwiek przez ten sam przewód w prąciu wydala się zarówno mocz, jak i ciecz zawierającą plemniki — to jednak wydalanie to nigdy nie od­bywa się w tym samym czasie. Na skutek działa­nia pewnych nerwów, przewód, przez który mocz przechodzi do cewki moczowej, zamyka się wów­czas, kiedy nasienie ma przechodzić przez ten kanał.

Wzdłuż głównego przewodu znajduje się szereg gruczołów. Niektóre z nich wytwarzają biały płyn nazywany płynem nasiennym, w którym wydalane są plemniki.

Prącie znajduje się z przodu ciała poniżej pod­stawy brzucha. Podobnie jak i inne części ciała wymiary jego podlegają pewnym indywidualnym wahaniom. U chłopców końcową, wrażliwą część prącia tak zwaną żołądź przykrywa zwykle fałd skórny, który nazywamy napletkiem. U niektórych chłopców może brakować napletka w następstwie zabiegu operacyjnego nazwanego obrzezaniem (po łacinie — circumcisio), wykonywanego na nich wkrótce po urodzeniu. Wielu lekarzy uważa, że zabieg ten ułatwia później utrzymywanie higieny osobistej.

Prącie (albo członek) zwykle zwisa w dół, jest giętkie i miękkie. Niekiedy, wskutek napłynięcia krwi, objętość jego się zwiększa, staje się ono twarde i unosi się do góry ustawiając się pod pewnym kątem w stosunku do tułowia. Stan taki nazywa się wzwodem prącia albo erekcją. Aby komórki nasienne mogły wydobyć się z ustroju —
co następuje zwykle podczas stosunku płciowe­go — prącie musi znajdować się w stanie wzwodu (erekcji).

Czasem się zdarza, że u chłopca następuje wzwód prącia w czasie snu, przy czym wytryska pewna niewielka ilość cieczy, która po wyschnięciu po­zostawia sztywne plamy na prześcieradle lub bieliźnie. Zjawisko to nazywa się wytryskiem nasienia (polucją) lub czasami określa się je jako „mo­kry sen” — gdyż zwykle towarzyszy mu jakiś sen. Jest ono objawem dojrzałości płciowej i zwykle występuje po raz pierwszy w okresie dojrzewa­nia. Tego rodzaju wytrysk nasienia następuje auto­matycznie bez poprzedzających bodźców ostrze­gających, jakie na przykład odczuwa się przed od­dawaniem moczu (uczucie parcia na pęcherz). Jest ono zjawiskiem normalnym, które występuje od czasu do czasu w życiu prawie każdego chłopca.

Nie jest również niczym niezwykłym dla chłop­ców i mężczyzn występowanie wzwodu prącia w godzinach rannych po obudzeniu się. Może to być wywołane przez wypełniony moczem pęcherz, który uciska na pewne gruczoły. Nieraz również chłopiec może zauważyć u siebie wzwody prącia w czasie dnia.

W życiu późniejszym, zwykle w wieku lat pięć­dziesięciu kilku lub sześćdziesięciu kilku niektórzy mężczyźni przechodzą przez okres podobny do pewnego stopnia do okresu przekwitania u kobiet. W tym czasie gruczoły wytwarzające hormony płciowe stają się mniej czynne.

Teraz posłuchajmy, jakie pytania zadają chłop­cy i dziewczęta na temat fizycznego rozwoju oraz różnic pomiędzy mężczyzną i kobietą.