Plan dnia

Organizm ludzki jest czuły na bodźce cza­sowe. Zwłaszcza u dziecka regularność trybu życia wpływa dodatnio na rozwój fizyczny i umysłowy, głównie na układ nerwowy. Należy konsekwentnie przyzwyczajać dziecko do sta­łego trybu życia, według nakreślonego planu, którego założeniem podstawowym jest oszczęd­ne i produktywne zużywanie energii nerwowej i zachowanie zdrowia. Przy dokładnym prze­strzeganiu rozkładu dnia system nerwowy wy­czerpuje się znacznie mniej. W rodzinach, któ­re ustalają plan dnia, dzieci wyrastają spokoj­niejsze, tam natomiast, gdzie takiego planu nie ma, dzieci stają się nerwowe i rozdraż­nione.

Skutki nie uregulowanego trybu życia, nie- dosypiania i zaburzonego snu dzieci odbijają się ujemnie na zdrowiu, zachowaniu i postę­pach w nauce. Zły stan zdrowia i niewłaściwa opieka nad dzieckiem mogą wydatnie wpły­wać na zmniejszenie się siły procesów nerwo­wych oraz zachwianie ich równowagi.

Dziecko uczęszczające do szkoły musi mieć codziennie zaplanowany czas pracy z podzia­łem na zajęcia w szkole,’ naukę w domu oraz czas na odpoczynek. Każda niedziela i dni wolne od- nauki powinny być przewidziane w zasadzie na odpoczynek w celu regeneracji sił psychicznych. Racjonalne gospodarowanie siłami dziecka wymaga określonej równowagi pomiędzy wielkością energii zużytej na pracę a regeneracją sił psychicznych i fizycznych w czasie wolnym od obowiązków w szkole i w domu. Zachwianie tej równowagi powoduje osłabienie organizmu dziecka, bóle głowy, wzmożoną nerwowość, szybkie męczenie się, zmniejszanie się odporności na choroby, apa­tię itp.

Problem odpoczynku nie zawsze jest uwzglę­dniany i doceniany przez środowisko rodzinne. Rodzice interesują się głównie pracą dziecka (nauką szkolną), nie jego wypoczynkiem, zwła­szcza w ciągu dnia. Tymczasem zapewnienie w planie dnia dziecka — obok czynności wyni­kających z obowiązków szkolnych lub domo­wych — także czynności wypoczynkowych jest sprawą pierwszorzędnej wagi dla rozwoju fi­zycznego i psychicznego dzieci w ogóle, a dzieci z zaburzeniami zachowania w szcze­gólności.

Właściwy pod względem zdrowotnym i pe­dagogicznym przebieg doby życia dziecka w wieku 7—15 lat wygląda następująco:

Nauka w szkole i odrabianie zadań w domu powinny zajmować dziecku w wieku 7—15 lat najwyżej 8 godzin, sen 9 godzin, inne zajęcia, na które składają się obowiązki pozaszkolne (domowe) i posiłki – 3 godziny, a czas wolny wynosić powinien 4 godziny. Opracowując z dzieckiem plan dnia, nie należy zapominać o feriach zimowych i wiosennych. Ten czas rodzice winni szczególnie starannie zaplano­wać. Ferie należy wykorzystać na całkowite oderwanie się od zwykłego trybu pracy i nauki. Najbardziej wskazany jest wyjazd na obóz szkolny lub wyjazd z rodzicami, by dziecko mogło obcować z przyrodą i uczyć się współ­życia z innymi.